Quá trình phát triển

QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA HUYỆN

 

1- Khái quát về quá trình hình thành

Đất Hòa An ngày nay là đất Thạch Lâm xưa. Huyện Thạch Lâm đời Lý, Trần và đời Lê sơ là châu Thái Nguyên, lần lượt thuộc các phủ Lạng Sơn, phủ Bắc Bình của trấn Thái Nguyên. Cuối đời Lê Hồng Đức, châu Thái Nguyên đổi là châu Thạch Lâm thuộc phủ Cao Bằng, trấn Thái Nguyên. Năm Minh Mệnh thứ 15 (1834) châu Thạch Lâm đổi làm huyện Thạch Lâm; năm Minh Mệnh thứ 16 (1835), triều đình nhà Nguyễn cho rằng tỉnh Cao Bằng chỉ có một phủ và năm huyện, đất đai khá rộng, nên quyết định đặt thêm phân phủ để chia sẻ bớt công việc. Vua Minh Mệnh sai trích lấy hai huyện là huyện Thạch Lâm và Thạch An, đặt phủ Hòa An, lỵ phủ Hòa An đặt ở xã Nhượng Bạn. từ đây có tên Hòa An. Tri phủ Hòa An có chức trách kiêm lý huyện Thạch Lâm và thống hạt huyện Thạch An. Năm Tự Đức thứ tư (1851) triều đình lại bỏ phủ Hòa An. Tỉnh Cao Bằng chỉ còn một phủ là Trùng Khánh gồm năm huyện: Thạch Lâm, Thạch An, Quảng Uyên, Thượng Lang, Hạ Lang. Thời Pháp thuộc, từ năm 1905, huyện Thạch Lâm đổi là phủ Hòa An. Theo sách “Danh mục các làng xã Bắc Kỳ” của Ngô Vi Liễn, xuất bản tại Hà Nội năm 1928, tỉnh Cao Bằng gồm: 1 phủ, 8 châu, 33 tổng, 230 xã. Phủ Hòa An gồm 7 tổng, 54 xã (An Lại: 6 xã, Cao Bằng: 7 xã, Hà Đàm: 5 xã, Nhượng Bạn: 11 xã,  Tĩnh Oa: 9 xã, Tượng Yên: 11 xã, Xuân Sơn: 5 xã). Những năm sau cách mạng, phủ Hòa An đổi thành huyện Hòa An. Đất Hòa An ngày nay chiếm đại bộ phận châu Thạch Lâm thời Minh Mệnh.

Từ năm 1954 đến 2002 huyện Hoà An gồm thị trấn Nước Hai và 24 xã: Dân Chủ, Nam Tuấn, Đức Long, Bình Long, Đức Xuân, Ngũ Lão, Đại Tiến, Bế Triều, Hồng Việt, Hoàng Tung, Trương Lương, Công Trừng, Hưng Đạo, Đề Thám, Bạch Đằng, Bình Dương, Nguyễn Huệ, Trưng Vương, Quang Trung, Chu Trinh, Lê Chung, Hà Trì, Hồng Nam, Vĩnh Quang. Năm 1971, Thị xã mở rộng địa giới, đã sáp nhập các xóm: Nà Chướng, Nà Lắc, Nà Rụa, Nà Hoàng, Nà Gà, Nà Phía, Nà Đoỏng, Mỏ Muối, Khuổi Tít (thuộc xã Lê Chung); Vằng Ngà, Nà Cạn (thuộc xã Quang Trung); Giả Ngẳm, Gia Cung, Nà Pế, Nà Lum, Thắc Thúm (thuộc xã Vĩnh Quang); Nà Toòng, Nà Cáp (thuộc xã Đề Thám); Nà kéo (thuộc xã Ngũ Lão) vào thị xã Cao Bằng.

Năm 2002, xã Đề Thám được nhập vào thị xã Cao Bằng và đến năm 2010, các xã: Hưng Đạo, Vĩnh Quang, Chu Trinh cũng được nhập vào thị xã Cao Bằng. Từ tháng 10 năm 2010, sau khi điều chỉnh, huyện Hòa An còn có 21 đơn vị hành chính, gồm một thị trấn và 20 xã.

 

2- Lịch sử - truyền thống:

Hoà an là nơi sớm có truyền thống yêu nước, là quê hương cách mạng. Ngày 01/4/1930, chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên của huyện được thành lập tại Nặm Lìn, xã Hoàng Tung. Đây là một mốc son, một sự kiện lịch sử đánh dấu bước phát triển của phong trào cách mạng. Từ đây nhân dân Hoà An dưới sự lãnh đạo của Đảng, đoàn kết thành một khối vững chắc đứng lên đấu tranh giành độc lập, tự do cho quê hương, đất nước.

Phong trào cách mạng của huyện dưới sự lãnh đạo của Đảng phát triển nhanh, mạnh mẽ, vững chắc, trở thành trung tâm của cách mạng; luôn được sự chỉ đạo cụ thể của Bác Hồ, của Trung ương Đảng, trực tiếp là đồng chí Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp, Vũ Oanh… và sự chỉ đạo trực tiếp của Tỉnh uỷ. Vùng căn cứ Lam Sơn (Hồng Việt) trở thành “Đại bản doanh” của cách mạng của tỉnh, liên tỉnh. Những năm 1930-1945, nhiều đồng chí là cán bộ, đảng viên người Hoà An đã được Đảng phân công đi giúp đỡ phát triển cách mạng ở nhiều huyện trong tỉnh và nhiều tỉnh khác như Lạng Sơn, Thái Nguyên, Tuyên Quang…

3- Lĩnh vực văn hoá - xã hội

- Mạng lưới trường, lớp học được duy trì, củng cố qua các năm, số phòng học kiên cố chiếm 62,32%, bán kiên cố 29,31% cơ bản đáp ứng yêu cầu tổ chức dạy, học; chất lượng giáo dục - đào tạo từng bước được nâng lên, tỷ lệ học sinh Tiểu học, Trung học cơ sở được lên lớp thẳng hàng năm đều đạt trên 95%, số học sinh Trung học phổ thông, Giáo dục thường xuyên cấp Trung học phổ thông thi đỗ vào các trường đại học, cao đẳng đều tăng qua các năm. Công tác phổ cập giáo dục luôn được quan tâm, kết quả: 21/21 xã, thị trấn duy trì phổ cập giáo dục Trung học cơ sở; 100% xã, thị trấn đạt chuẩn phổ cập giáo dục Tiểu học đúng độ tuổi; 19/21 xã, thị trấn đạt chuẩn phổ cập giáo dục Mầm non cho trẻ 5 tuổi; xây dựng được 04 trường đạt chuẩn quốc gia. Công tác bồi dưỡng, đào tạo cán bộ, giáo viên được quan tâm, chú trọng, tỷ lệ giáo viên đạt chuẩn và trên chuẩn các bậc học ngày càng tăng, hiện nay chiếm 98,6%.

- Công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân đã có nhiều chuyển biến tích cực và đạt được nhiều thành tựu đáng khích lệ. Mạng lưới y tế từ huyện đến xã ngày càng được củng cố và phát triển, cơ sở vật chất, trang thiết bị y tế đã từng bước được hiện đại. Chất lượng khám chữa bệnh ngày càng được nâng cao; thực hiện tốt công tác phòng, chống dịch bệnh, các chương trình mục tiêu quốc gia về y tế và chế độ bảo hiểm y tế cho nhân dân. Thực hiện chuẩn quốc gia về y tế xã, đến năm 2015 có 07/21 xã đạt chuẩn quốc gia về y tế; số bác sỹ ngày càng tăng, đến năm 2015 có 10,5 bác sỹ/ vạn dân, 21/21 trạm y tế có bác sỹ. Công tác chăm sóc sức khỏe sinh sản - kế hoạch hóa gia đình được quan tâm, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiếu số; duy trì tỷ suất sinh 0,1%o/năm. Công tác chăm sóc trẻ em được duy trì có hiệu quả, số trẻ em trong độ tuổi được tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin hàng năm đều đạt trên 94%, thực hiện tốt việc cấp thẻ khám chữa bệnh cho trẻ em dưới 6 tuổi, tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng dưới 5 tuổi giảm từ 17,5% xuống còn 13,4%.

Phong trào văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư gắn với xây dựng nông thôn mới tiếp tục được duy trì và có bước phát triển, số làng, xóm, khu phố, cơ quan, đơn vị đạt danh hiệu văn hóa tăng từ 2-3%. Triển khai thực hiện có hiệu quả phong trào xây dựng nhà văn hóa xóm, đưa tổng số nhà văn hóa từ 170 nhà năm 2010, lên 215 nhà năm 2014.

Công tác xoá đói, giảm nghèo đã đạt được nhiều thành tích đáng kể, góp phần từng bước nâng cao đời sống của nhân dân. Kết quả: Năm 2010 tỷ lệ hộ nghèo 22,58%, đến năm 2014 còn 7,75%.

4 - Về quốc phòng - an ninh. 

          Tình hình an ninh chính trị nhìn chung ổn định, không có biến động lớn. Phong trào “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc”, xây dựng nền quốc phòng toàn dân, xây dựng khu vực phòng thủ… tiếp tục đạt được nhiều kết quả. Các cấp thường xuyên đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến trong cán bộ, đảng viên và nhân dân, thường xuyên kiện toàn tổ chức từ huyện đến các cơ quan, các xã, thôn xóm, thực hiện tốt các chế độ chính sách, thực hiện tốt công tác bồi dưỡng kiến thức quốc phòng, nâng cao trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ các cấp, thực hiện tốt công tác tuần tra kiểm soát, công tác huấn luyện, diễn tập chiến đấu trị an; tuyển quân hàng năm đều đạt 100% chỉ tiêu giao.